Jeśli jesteś właścicielem tej strony, możesz wyłączyć reklamę poniżej zmieniając pakiet na PRO lub VIP w panelu naszego hostingu już od 4zł!
       

Merkuriusz polski ordynaryjny

Merkuriusz Polski - pierwsza, najstarsza, polska, periodyczna gazeta, wydana po raz pierwszy w Krakowie 3 stycznia 1661. Nazwa pochodzi od rzymskiego boga Merkurego (z greki - Hermesa), patrona kupców.

Wydawanie Merkuriusza zainicjowała królowa Ludwika Maria Gonzaga, żona Jana II Kazimierza.

Merkuriusz ukazywał się 1-2 razy w tygodniu w nakładzie 100-200 egzemplarzy i 8-12 stron. Powstawał w Krakowie, ale od 28 numeru jego redakcję przeniesiono do Warszawy. Autorami tekstów byli Włoch polskiego pochodzenia, Hieronim Pinocci i Jan Aleksander Gorczyn (drukarz krakowski). Artykuł wstępny pierwszego numeru zaczynał się od słów:

Ten jest, że tak rzekę, jedyny pokarm dowcipu ludzkiego, umieć i wiedzieć jak najwięcej: tym się karmi, tym się cieszy, tym się kontentuje.

W pierwszym wydaniu najwięcej pisze się o rodach panujących, wojnach, traktatach, politycznych planach. Merkuriusza przestano wydawać w roku jego powstania. Ostatni, 41. numer ukazał się 22 lipca 1661.

Jednak ostatnie badania dowodzą, że pismo to nie jest pierwszym takim przedsięwzięciem na ziemiach polskich. W 1646 krakowski księgarz i drukarz - Łukasz Kupisz otrzymał od Władysława IV przywilej wydawania po polsku i łacinie gazety "Nowiny" lub "Relacyje". To jednak nie jedyny dowód na podważenie informacji o tym, iż Merkuriusz jest pierwszą gazetą. W gdańskich aktach sądowych jest wzmianka o "Wiadomościach Polskich". Również w Gdańsku w latach 1656 - 1657 Jakub Weisse wydawał dwa razy w tygodniu redagowaną w języku niemieckim "Polnische Nachrichten". Niemniej jednak tylko Merkuriusz Polski zachował się do naszych czasów.

Merkuriusz zawierał od 8 do 12 stron, format 20x17, składany szwabachą (gotyckim krojem pisma drukarskiego), z użyciem antykwy (kroju pisma opartego o alfabet łaciński) i kursywy dla łaciny. Ukazywał się regularnie co tydzień, przez 41 tygodni. Ówczesne dziennikarstwo hołdowało raczej informacjom zagranicznym, ale nie traktowało po macoszemu informacji z własnego podwórka. Informacje krajowe polegały przede wszystkim na podkreślaniu sukcesów w wojnie z Moskwą i Kozakami. Od 14 maja 1661 "Merkuriusz" przeniósł swoją redakcję do Warszawy, ponieważ cały dwór przeniósł się właśnie do tego miasta.

Wydawano także - choć nie wiadomo jak długo - wersję pisma w języku włoskim "Continuatione del Mercurio Pollaco". Nie zanotowano jednak wielkiego popytu na "Merkuriusza". Jego nakład wahał się pomiędzy 100 a 300 egzemplarzami. Ciężko jest też jednoznacznie stwierdzić do kogo docierał, kto go czytał i jaki efekt wywarł na opinię publiczną w Polsce. Wiadomo jednak, że docierał do kilku stolic europejskich. Aby pokonać barierę językową, król zlecił Pinocciemu wydawanie włoskiej edycji. Pierwszy numer wyszedł pod koniec stycznia 1661 roku pod mówiącym tytułem "Continuatione del Mercurio Polacco". Wyszło sześć lub siedem numerów. Zawierały one tylko informacje z Polski.

Po upadku "Merkuriusza" prasa powróciła do formy gazet ulotnych. Częstotliwość była jednak znacznie mniejsza niż w czasie potopu szwedzkiego. Ożywienie nastąpiło podczas wyprawy Jana III Sobieskiego pod Wiedeń. Warto tu zwrócić uwagę na takie tytuły jak: "Awizy", "Wiadomości różne cudzoziemskie" i pierwszy w Polsce miesięcznik literacko-poetyczny "Mercurius Polonicus praecipuorum Europae eventuum epitomen..." autorstwa Jerzego Aleksandra Priamiego czy "Pocztę Królewiecką" Jana Dawida Cenkiera.

 


"Merkuriusz" – pierwsza gazeta drukowana w Polsce >>


Merkuriusz polski - galeria >>