Jeśli jesteś właścicielem tej strony, możesz wyłączyć reklamę poniżej zmieniając pakiet na PRO lub VIP w panelu naszego hostingu już od 4zł!
       

Początki prasy na świecie

Kiedy w 1450 roku moguncki drukarz Johannes Gutenberg skonstruował ruchome czcionki drukarskie oraz aparat do ich odlewania było już co raz bliżej do powstania regularnych periodyków. Czterdzieści lat później po raz pierwszy wydrukowano w ten sposób list Krzysztofa Kolumba o odkryciu Ameryki. W roku 1583 powstaje w Kolonii rocznik "Messrelation" ("Relacje Targowe") opisujący wydarzenia polityczne i gospodarcze w Europie z naciskiem na Niemcy. Pomysłodawca "Relacji Targowych" - Michał von Aitzing z powodzeniem sprzedawał pismo na targach we Frankfurcie. Z czasem jego gazeta zaczęła się ukazywać co pół roku, co niewątpliwie dowodzi, iż pismo cieszyło się ogromnym zainteresowaniem

W Antwerpii w roku 1605 zaczął wychodzić pierwszy tygodnik "Nieuwe Tijdinghe" a cztery lata później "Relation Aller Furnemen und Gudenckwürdigen Historien" w Strasburgu oraz "Avizo Relation oder Zeitung" w Augsburgu.

W 1622 ukazał się pierwszy numer anglojęzycznego pisma "The Weekly News from Italy...", a w 1631 francuskie "La Gazette". Włoski "Sincero" (wcześniej nie miał stałego tytułu) ukazuje się od 1645 roku, natomiast pierwszym szwedzkim pismem było "Ordinari Post Tijdender". Pięć lat później na małym jeszcze europejskim rynku prasowym pojawił się niemiecki "Einkommende Zeitungen". Na przełomie XVII i XVIII gazety ukazywały się już w każdym europejskim kraju.

Szwedzka "Post Och Inrikes Tidningar" ukazuje się ona od 1645 roku i od 1 stycznia 2007 jest dostępna wyłącznie w wersji elektronicznej. Światowe Stowarzyszenie Gazet uznaje ją za najstarszą, w dalszym ciągu wydawaną gazetę na świecie.

Na początku XVI wieku ukazał się pierwsza w Rosji gazeta zatytułowana "Wiadomosti", a rok później moda na gazetę dotarła do Ameryki. Tam właśnie w roku 1704 powstaje "The Boston News-Letter". Dopiero w 1719 roku w Czechach ukazuje się "Česky Postilion". Pierwszą węgierską gazetą był "Magyar Kurir", którego pierwszy numer pojawił się w 1789 roku.

 

 

 

 

 

____W skrócie____

Prapoczątki
Acta Diurna ok. 100 - 44 r p.n.e. ustanowione przez Julisza Cezara, naklejane w miejscach publicznych, zawierały ważne komunikaty, zarządzenia władz, opis uroczystości, etc.
ok. IV wieku w Chinach komunikaty zawierające treści z życia dworu, dekrety carskie, nominacje urzędników, np. od VII wieku do 1911 (upadek cesarstwa) ukazywał się w formie drukowanej biuletyn Dibao (Gazeta Dworu).

Na przełomie XV-XVI w. pojawia się szereg faktów, które zmuszają do pojawienia się prasy:
Odkrycia geograficzne (od Kolumba)
Konflikty polityczne i zbrojne (m.in. Turcja)
Pojawienie się ruchów reformacyjnych - przede wszystkim Luter; do 1525r wydrukowano 493 różne książki, w tym 180 Luthera
1470 - Turniej Rycerski w Bolonii
1495 - Wyprawa Kolumba
1516 - Powstaje pierwsza linia pocztowa (Wiedeń - Bruksela)

Początki w erze nowożytnej
Gazety ulotne – jedną z pierwszych, włoski przekład listu K. Kolumba o odkryciu Ameryki
pierwsze gazety miały charakter relacji, sprawozdań, nazywane były nowinami, wyglądem przypominały listy
– 1550 pierwsze w języku polskim Nowiny z Konstantynopola.

Pierwsze periodyki
"Nieuwe Tijdinghe" – Antwerpia 1605;
"Aviso Relattion oder Zeitung" - Niemcy 1609;
"The Weekly News from Italy" - Anglia 1622;
"La Gazette" - Francja 1631;
"Sincero" – Włochy 1645;
"Merkuriusz" – Polska 1661;

Czasopisma tematyczne
naukowe "Journal de Savants" – Francja 1665;
kulturalne: "Mercure Galant" – Francja 1672;
ogłoszeniowe: The City Mercury" – Anglia 1675;
kobiece: "The Ladies Mecury" – Anglia 1682.

Gazety codzienne:
Francja - "Daily Courant" (1705) i "Journal de Paris" (1777),
Anglia "Times" (od 1785 do dzisiaj);

Czasopisma publicystyczno-dydaktyczne (moralne):
"The Weekly Review" (D.Defoe) – 1703-1704;
"Tatler" – 1709;
"Spectator" – 1711;

 



Rozwój prasy angielskiej w XVIII wieku

- 1655r - "Licensing Act"
- Rewolucja przemysłowa
- XVII - XVIII w - system polityczny w Anglii przechodzi reformy, tworzą się dwie grupy: Torysi i Wigowie -polemiki na łamach prasy
- 1702r - w Londynie ukazuje się pierwszy numer "The Daily Courant"
- 1704r - "Revue" Daniel Defoe
- 1709r - "The Ratler" Joseph Addison, Richard Steele (początkowo ukazuje się 3 razy w tygodniu, później przekształca się w "Spectator"
- 1710r - "Examiner" Jonatan Shift
- 1711r - "Spectator" Joseph Addison, Richard Steele (druki w 3 tys egzemplarzy, na Spektatorze wzorują się czasopisma europejskie, numery specjalne w liczbie 10 tys egzemplarzy)
- 1712r - rozporządzenie "Stemple Act"- opłata stemplowa od każdego egzemplarza wydrukowanego czasopisma (do 1855r)
- 1719r - "Przypadki Robinsona Cruzoe" - Daniel Defoe, pierwsza powieść w odcinkach
- 1771r - swobodne relacjonowanie obrad parlamentu
- 1788r - "The Times" - największy na rynku przez cały wiek (w tym czasie wydawane jest ok. 60 czasopism)
- rozwijają się czasopisma ogłoszeniowe
- 1796 - "prasa niedzielna" - "The weekly Messenger", skandale, sensacje, treści rozmów


Prasa francuska w XVIII wieku

Do Rewolucji Francuskiej trzy oficjalne periodyki wiodły spokojny żywot pod ochroną monopolu:
- "La gazette" - informacje polityczne, w 1762r przeszło w bezpośrednie zarządzanie agend państwowych (później zmiana nazwy na "La gazette de France"
- "Journal de Savants" - wiadomości naukowe, w zarządzanie weszło w 1701r
- "Mercure Galant" - kronika literacka i dworska, w zarządzanie weszło w 1724r (później zmiana nazwy na "La Mercure de France")

- Wydawanie gazet za granicą (głównie Holandia)
- prasa pisana
- prasa mówiona - "giełdy plotkarskie", informacje za określoną opłatę, mówione "na ucho"

Po Rewolucji

- ogłoszenie wolności słowa, po wybuchu wydawano ok. 300 czasopism, najczęściej o charakterze politycznym, wzrósł nakład- Kolportaż uliczny (tzw. Gawroches)
- publicystyka polityczna przenikała systematycznie do wszystkich pism i znajdowała w nich coraz więcej miejsca, proces ten świetnie pokazała M. Varin d'Ainvelle, opierając się na artykułach w Journal de Savants"
- w pismach literackich powstaje nowy model działalności recenzenckiej, oparty na refleksji, formułowaniu własnych opinii, otwartym wypowiadaniu się
- w 1777r Paryż uzyskuje w końcu własny dziennik: Journal de Paris". Jest on jednak pismem wyłącznie informacyjnym, obok informacji literackich, czołowie miejsce zajmują sprawy bliskie mieszkańcom wielkiego miasta: kronika sądowa, wypadków, notowania giełdowe, ogłoszenia o rzeczach zagubionych, komunikaty meteorologiczne. Polityka nie istnieje w tym dzienniku.
- po ukazaniu się pierwszego dziennika, pojawiają się inne pisma, przeważnie efemerydy - pisma wydawane przez parę tygodni lub miesięcy, wydawnictwa, których zdążyło się nieraz ukazać zaledwie kilka numerów. W miejsce likwidowanych powstawały inne.
- w 1800r zlikwidowano w Paryżu 52 pisma polityczne, pozostawiając tylko 13. W 1807r pisma prowincjonalne mogły drukować tylko te artykuły, które ukazywały się w oficjalnym piśmie. W 1809 jedna gazeta na departament.


Prasa USA i pozostałych krajów europejskich w XVIII wieku.

USA
- 1636r - tworzy się Uniwersytet Harvard'a
- 1690r - po przybyciu statku "May Flower" i Pielgrzymów powstaje czasopismo "Publick Occurrences, Both Foreign and Domestic" Benjamin Harris
- 1704 - "Boston news-letter" Jon Campbell, początek historii prasy, ok. 300 egzemplarzy
- systemy były uzależnione od kolonii angielskiej
- słaby system poligraficzny
- obieg wydawniczy bardzo poszerzony
- bardzo niski poziom analfabetyzmu (w porównaniu z Europą, 62% kobiet czyta i pisze)
- rozbudowany system szkolnictwa
- 1721r - "New England Courant" James Franklin
- 1740-1750r - ukształtowanie się rynku prasowego w Kolonii
- 1741r - w Bostonie 5 pism 1765r - 14 gazet
- 1775r - 30 pism (po pierwszych działaniach zbrojnych)
- 1776r - "Common Sense" Thomasa Peine'a lOOtys egzemplarzy, gdzie "Boston Gazette" nie przekracza 2tys
- 1783r- powstaje pierwszy dziennik "The Pensylwania Evening Post" -1800 - istnieje już 16 dzienników i 300 innych czasopism

NIEMCY
- bardzo ograniczona rola polityczna
- w małych państewkach cenzura bardzo rygorystyczna
- na czele hamburskie pismo "Staatund-Gelehrte Zeitung des Hamburgischen Unpartheyischen Correspondenten", założone w 1731r i wykorzystujące związki z Anglią.
- Fryderyk Wilhelm zlikwidował wszystkie istniejące w Prusach pisma, zachowując tylko dwa periodyki berlińskie
- Za panowania Fryderyka II, prasa zyskała swobodę w zakresie wystąpień wspomagających politykę zagraniczną króla
- Habsburgowie trwali w przekonaniu, że prasa jest mało ważna i zbyteczna.
- 1789r - wprowadzono podatek stemplowy, a rok później została przywrócona bardzo surowa cenzura.

POZOSTAŁE KRAJE
- lata osiemdziesiąte przynoszą nasilenie wewnętrznej aktywności i rozwój nowych ideologii, które w rezultacie przynosi rozwój rodzimej prasy
- Hiszpania - w 1788r ukazywało się około 50 pism, wymnożenie importu prasy francuskiej
- Polska - w 1792r istniało ok. 20 pism


Powrót do listy artykułów >>